Peşin indirimin yıllık faiz karşılığı nasıl hesaplanır?
Tedarikçi "60 gün vadeli faturayı bugün öderseniz %3 indirim" dediğinde aslında size 60 günlük bir getiri teklif ediyor: 100 TL yerine 97 TL ödeyip 3 TL kazanırsınız. Bu kazancın ödediğiniz tutara oranı 3 ÷ 97 = %3,09'dur. Yıllık karşılığı basit faizle %3,09 × 365 ÷ 60 = %18,81, bileşik olarak %20,36'dır.
Formül: yıllık karşılık = indirim ÷ (1 − indirim) × 365 ÷ gün. İndirim oranı aynı kalsa bile vade kısaldıkça yıllık karşılık hızla yükselir: 30 gün erken ödemeye %2 indirim yıllık %24,83 eder.
Örnek: indirimi almak mı, parayı mevduatta tutmak mı?
100.000 TL'lik faturada 60 gün erken ödemeye %3 indirim teklif edildi. Peşin öderseniz 3.000 TL kazanırsınız; bu yıllık %18,81 getiri demektir.
Aynı parayı 60 gün vadeli mevduatta yıllık brüt %40 faizle tutarsanız, %17,5 stopaj sonrası net yıllık getiri %33'tür. Bu durumda indirimi almak yerine parayı vadesine kadar mevduatta tutmak daha kazançlıdır.
Erken ödemek için kredi kullanmanız gerekiyorsa kıyas kredi faiziyle yapılır: indirimin yıllık karşılığı kredi maliyetinden düşükse, borçlanıp erken ödemek zarar yazar.
Satıcı için vade farkı
Vadeli satışta peşin fiyata, verilen vade süresince paranın maliyeti eklenir: vadeli fiyat = peşin fiyat × (1 + yıllık oran × gün ÷ 365). 100.000 TL'lik bir satışta 90 gün vade ve yıllık %45 oranla vade farkı 11.095,89 TL, vadeli fiyat 111.095,89 TL olur. Bileşik yöntemle vade farkı 9.594,65 TL'dir.
Oran olarak genellikle şirketin kendi finansman maliyeti (kredi faizi) ya da paranın alternatif getirisi kullanılır. Vade farkı satış bedelinin parçası sayıldığı için KDV'ye tabidir.
Sık sorulanlar
Basit mi bileşik mi kullanmalıyım?
Kıyas yaptığınız faiz basitse (mevduat ve çoğu ticari kredi teklifi) basit oranı, yıllık bileşik bir getiriyle kıyaslıyorsanız bileşik oranı kullanın. Hesaplayıcı ikisini de gösterir.
Vergi ve masraflar dahil mi?
Hayır. Mevduatta stopaj düşülür; kredide KKDF, BSMV ve masraflar ile vade farkının KDV'si ayrıca değerlendirilmelidir.